Жаздың жайлауға көшкен бір күнінде Төле би Арқадағы құдаларына барып қайтар жолда бұрылып, Қазыбек би ауылына соғады. Алайда Қазыбек би ауыл ішінде ағайынның дауына билік айтып отырғандықтан, жолаушыға көңіл бөле қоймайды. «Жолаушының жөнін біліңдер» деп те айтпайды.
Мұны сырттай бақылап тұрған күтуші жігіттер де қозғала қоймайды. Бұны сыйламағандыққа жорыған Төле би көп күтпей, атының басын бұрып, жүріп кетеді. Сәлден соң билігін аяқтаған Қазыбек би: — Жаңағы жолаушы кім болды екен, барып біліңдерші, — дейді.
Қызметшісі қуып жеткенде, жолаушының Төле би екенін танып, ордаға шақырады. Бірақ Төле би: — Біздің жолымыз алыс, бір кеткен жерімізге қайта айналып соқпаймыз, — деп бұрылмай кетіп қалады.
Мұны естіген Қазыбек би қатты өкініп: — Біліп едім, Төле қайырылмайтынын. Бізден қателік болды. Енді ол бұл ісімді бетіме басар, — деп қынжылады. Осы кезде үйде үнсіз тыңдап отырған сегіз жасар Жолжақсы бала: — Мен барып, оны қайтарып әкелемін, — дейді.
Үлкендер сенбесе де, Қазыбек би: — Баланың бетін қақпаңдар, тайын беріңдер, — деп рұқсат береді. Бала ала тайға мініп, сай-саланы тасалап, Төле бидің алдынан шығады. Сәлем беріп: — Ата, мен қозы бағып жүрген бала едім, жоғалтып алдым. Жолда көзiңiзге түскен жоқ па? — дейді.
— Жоқ, қарағым, көрмедік, — дейді Төле би. Бала тағы жақындай түсіп:
— Ата, сіз Төле би емессіз бе? — Болсақ болармыз, — дейді би.
— Қозым табылар. Бірақ сізден сұрайын деген үш сұрағым бар еді. Жауап бересіз бе? — Сұрай ғой, балам, — дейді Төле би.
Бала бірінші сұрағын қояды:
— Ағайын араздасып қалса, олардың өкпесі немен тарайды? Төле би:
— Ағайын арасында реніш болады. Бірақ кең пейілді, дастарқаны мол үй болады. Сол үйге барып, бірге отырып, дәм татып, әңгімелесіп жүріп, өздері байқамай-ақ татуласып кетеді, — дейді.
Екінші сұрақ: — Ерлі-зайыптылардың араздығы қалай тарайды? — Олардың өкпесі ұзаққа бармайды, көбіне бір аптадан аспайды. Өкпелері төсек арқылы тарқайды, — дейді би.
Үшінші сұрақ:
— Аға мен іні араздасса, олардың өкпесі немен бітеді? Төле би: — Аға — кешірімді, іні — кейде тентек болады. “Аға — бордан, іні — зордан” дейді. Үлкені кешірімді болса, татулық сақталады, — деп жауап береді.
Сонда бала:
— Ата, сіз өзіңіз аға кешірімді болу керек дедіңіз. Ал жаңа ғана ініңізден бір қателік болса да, соны кешірмей кетіп бара жатырсыз ғой. Ендеше, сөзіңізге өзіңіз қайшы келдіңіз, — деп аттың шылбырынан ұстай алады.
Төле би баланың тапқырлығына риза болып:
— Дұрыс айтасың, балам. Сен жеңдің, мен жеңілдім. Қайтайық, — дейді. Бала тағы бір шарт қояды: — Мен үйден шығарда «сол қиқар шалды қуып келемін» деп едім. Енді сіз алдыма түсіп шабыңыз, мен соңыңыздан қуып барайын, — дейді.
Төле би күліп: — Жарайды, айтқаның болсын. Бірақ атымды ұрсаң да, өзімді ұрма, — дейді. Сөйтіп, Төле би алға түсіп шаба жөнеледі. Бала артынан қуып, айғай салады: — Ендігәрі ініңе өкпелеп кетесің бе?! Бұрыл, Қазыбек атамның ауылына түс! — деп дауыстайды.
Ауылға жақындағанда бұл дауысты естіген Қазыбек би бастаған жұрт сыртқа шығады. Алдарынан бір баланың Төле биді қуып келе жатқанын көріп, таңырқайды. Қазыбек би алға шығып, Төле биді құрметпен қарсы алып, аттан түсіріп, құшақ жая амандасады.
Екі би татуласып, өкпе тарайды. Баланың тапқырлығына риза болған Қазыбек би: — Сен бүгін үлкен биді сөзбен тоқтаттың. Енді атың «Төле биді сөзбен тоқтатып, аттан түсірген тапқыр бала» болсын, — деп бастасын береді.
Осылайша, баланың ақылы мен тапқырлығының арқасында екі ұлы бидің арасындағы реніш тарқап, ел ішінде татулық қайта орнайды.
