Ұзақ жылдар бойы Қазақстанда ғылым туралы түсінік тар аяда қалыптасты. Көпшілік ғылымды университет қабырғасындағы зертханалармен, ғылыми конференциялармен және күрделі терминдермен байланыстырып келді. Соның салдарынан қарапайым тұрғындар ғылымды күнделікті өмірден алыс, тек ғалымдарға ғана қажет сала ретінде қабылдады. Алайда қазіргі әлемдік тәжірибе мүлде басқа шындықты көрсетіп отыр. Бүгінде ғылым елдердің ғана емес, өңірлердің де бәсекеге қабілеттілігін анықтайтын негізгі факторға айналды. Осы тұрғыдан алғанда Жамбыл облысы үшін ғылымды жаңа деңгейге көтеру мәселесі бұрынғыдан да маңызды бола түсті, деп хабарлайды baq-orda.kz.
Өңірдің әлеуеті туралы көп айтылады. Географиялық орналасуы, табиғи ресурстары, ауыл шаруашылығының мүмкіндіктері, өнеркәсіптік кәсіпорындардың болуы – мұның барлығы Жамбыл облысының дамуына үлкен мүмкіндік береді. Бірақ әлеует пен нақты нәтиже әрқашан бірдей ұғым емес. Себебі кез келген өңірдің тұрақты дамуы үшін табиғи ресурстардан бөлек, интеллектуалдық ресурс қажет. Ал интеллектуалдық ресурстың негізі – ғылым.
Қазіргі таңда өңір алдында бірнеше маңызды мәселе қатар тұр. Соның бірі – халықтың, әсіресе жастардың басқа өңірлерге көшіп кетуі. Әрине, бұл құбылыс тек Жамбыл облысына тән емес. Дегенмен мәселенің басты себебі көбіне сапалы жұмыс орындарының жеткіліксіздігімен байланысты. Заманауи экономика жағдайында жақсы жұмыс орындары тек өндіріс арқылы ғана емес, ғылым мен технологияның дамуы арқылы да пайда болады.
Осы жерде Дулати университетінің индустриялық-инновациялық ғылыми хаб құру бастамасының маңызы арта түседі. Бұл қарапайым университетті жаңғырту жобасы емес. Бұл – өңірдің экономикалық болашағын ғылыммен байланыстыруға бағытталған жаңа модель.
Ең алдымен, ғылым халықтың өмірінен алшақ болмауы керек. Керісінше, ол күнделікті тұрмыс сапасын жақсартуға қызмет етуі тиіс. Мысалы, өңір үшін ең өзекті мәселелердің бірі – су ресурстары. Жамбыл облысы ауыл шаруашылығына тәуелді аймақтардың бірі болғандықтан, судың сапасы мен тиімді пайдаланылуы стратегиялық маңызға ие.
Осы тұрғыда жергілікті ғалымдардың су қауіпсіздігіне қатысты зерттеулер жүргізіп жатқаны өте маңызды. Бөтелкедегі судың құрамындағы микропластиктерді анықтау, жаңа отандық су брендін қалыптастыру туралы бастамалар тек ғылыми жоба емес, халық денсаулығына тікелей әсер ететін жұмыстар болып саналады. Бұрын мұндай зерттеулер тек мамандар арасында ғана талқыланатын болса, ендігі міндет – оны халыққа түсінікті тілмен жеткізу.
Жалпы алғанда, ғылымды танымал етудің басты мәселесі ақпараттық жұмыстың әлсіздігі болып отыр. Өңір тұрғындарының басым бөлігі өз облысында қандай ғылыми зерттеулер жүргізіліп жатқанынан бейхабар. Ал бұл мәселені шешу үшін ғылымның жаңа коммуникациялық мәдениетін қалыптастыру қажет.
Бірінші кезекте ғалымдар мен қоғам арасындағы байланысты күшейту маңызды. Әлеуметтік желілердегі ғылыми жобалар туралы бейнероликтер, арнайы подкасттар, ашық дәрістер, ғылыми фестивальдер ұйымдастыру қажет. Себебі қазіргі заман адамы күрделі баяндамаларды емес, өз өміріне тікелей қатысы бар ақпаратты қабылдайды.
Екінші маңызды бағыт – отандық ғалымдардың жетістіктерін кеңінен насихаттау. Өкінішке қарай, біз шетелдік жаңалықтарды жақсы білеміз, бірақ өз өңіріміздегі ғалымдардың еңбегін жеткілікті деңгейде бағалай бермейміз. Бұл ғылымның беделіне де әсер етеді.
Мысалы, Жамбыл облысында су үнемдеу технологиялары, құрылыс материалдарының сапасын арттыру, аграрлық секторды жаңғырту бағытында нақты жұмыстар жүргізіліп жатыр. Осындай жетістіктерді бұқаралық ақпарат құралдары арқылы тұрақты түрде жариялау маңызды. Өйткені қоғам ғылымның нақты нәтижесін көрген кезде ғана оған деген сенім артады.
Тағы бір өзекті мәселе – ғалымдарды қолдау жүйесін күшейту. Қазіргі уақытта көптеген зерттеушілер өздерінің ғылыми жұмыстарынан бөлек, қаржыландыру, есеп беру, ұйымдастыру сияқты көптеген қосымша міндеттермен айналысады. Бұл олардың негізгі жұмысына кері әсер етеді.
Сондықтан өңірлік Ғалымдарды қолдау орталығын құру идеясы уақыт талабына сай бастама болып отыр. Мұндай орталық тек әкімшілік қолдау көрсетіп қана қоймай, ғалымдардың өзара тәжірибе алмасуына мүмкіндік береді. Сонымен қатар халықаралық сарапшыларды тартуға, жаңа ғылыми жобаларды іске қосуға жол ашады.
Бүгінде әлемдік тәжірибе ғылымның жеке сала ретінде емес, тұтас экожүйе ретінде дамитынын көрсетіп отыр. Мемлекет, университет, бизнес және қоғам бір бағытта жұмыс істегенде ғана нәтиже пайда болады. Бұл қағиданы Жамбыл облысында да толық іске асыруға мүмкіндік бар.
Ең бастысы, ғылымды тек университеттің міндеті деп қарастырудан бас тарту керек. Ғылым – өңірдің ортақ құндылығы. Себебі ғылым дамыған жерде экономика өседі, жаңа кәсіпорындар ашылады, сапалы жұмыс орындары пайда болады және халықтың өмір сүру деңгейі көтеріледі.
Бүгінде Жамбыл облысының алдында сирек кездесетін мүмкіндік пайда болып отыр. Егер ғылым өңірдің дамуының негізгі тірегіне айналса, онда алдағы бес-он жыл ішінде облыстың экономикалық бейнесі түбегейлі өзгеруі әбден мүмкін. Бұл өзгерістің басты шарты – ғылымды зертханадан шығарып, халықтың өмірінің ажырамас бөлігіне айналдыру.
https://baq-orda.kz/article/gylym-zertxanada-qalmauy-kerek-zambyl-oblysy-zana-gylymi-madeniet-qalyptastyra-ala-ma
